Tarih Bilimi Nedir 7

Tarih, geçmiş dönemin incelenmesi bilimidir.[2] “Tarih”, geçmiş zamanda olan olayların incelenmesinin kenarı teselsül, bu olaylarla dayalı bilgilerin ayyaşfi, toplanması, organizasyonu, sunumu ve yorumlanması ile bile ilgilenen bir şemsiye terimdir.[3]

İnsan veya benibeşer-dışı nüansı gözetmeksizin, ülke ve gün aralığının kestirildiği bir geçmiş gün dilimde, neden-sonuç ilişkisi kurup, belge ve bulgular eşliğinde bilgiler toplayan bir bilimsel nitelikli disiplin olan gün, rastgele bir fen kümesine dahil edilmez; çünkü gün, her kayranın geçkinini inceleyebilecek denli geniş bir disiplindir. İnsanlık geçkini lügat konusu olduğunda, edebiyatın icadından önceki zamanlara “gün öncesi” denir.

Tarihî inceleme, geçmiş zamandaki vakalara bağlı tüm bilgilerin, olayların vuku bulmuş olduğu dönemin şartları görüş önüne alınarak, muhtemel olduğunca nesnel bir şekilde sunulması ile oluşur. Tarih, yaşanan olayların bir henüz yaşanabilmesi kabilinden bir mümkünlık olmadığından huy bilimlerindeki kabilinden deney ve gözleme dayanamaz.

Tarih sözcüğünün Batı dillerindeki eş alınlığı, Grekçe: ἱστορία, historiá (manaı “anket”) teriminden türemiştir.[4] İyonya lehçesinde bildirme, sav ahiz yoluyla olgun edinme anlamlarında kullanılan lafız, Attika lehçesinde görerek, şahit olarak bilme anlamlarının kenarı teselsül çok henüz geniş bir mana içeriğiyle fizik, coğrafya, astronomi, bitki ve efsanevi bilgisi ve hatta zamanla huy bilgisini kapsayacak şekilde kullanılmıştır. Edward Carr’ın tanılamamıyla gün, “doğrulanmış olgular kümesi”nden farklı bir şey bileğildir.[5]