Tarih Bilimi Nedir 5

Tarih, geçmiş zamanın incelenmesi bilimidir.[2] “Tarih”, geçmiş zamanda olan olayların incelenmesinin katı düzen, bu olaylarla müteallik bilgilerin keşfi, toplanması, organizasyonu, sunumu ve yorumlanması ile bile ilgilenen bir şemsiye terimdir.[3]

İnsan yahut insan-dışı başkalıkı gözetmeksizin, taraf ve hengâm aralığının kestirildiği bir geçmiş hengâm dilimde, sebep-sonuç ilişkisi kurup, vesika ve bulgular eşliğinde bilgiler toplayan bir bilimsel nitelikli disiplin olan tarih, rastgele bir ilim kümesine dahil edilmez; çünkü tarih, her yerın cemaziyelevvelini inceleyebilecek derece geniş bir disiplindir. İnsanlık cemaziyelevveli kavlükarar konusu başüstüneğunda, gökçe yazının icadından önceki zamanlara “tarih öncesi” denir.

Tarihî tetkik, geçmiş zamandaki vakalara üstüne tüm bilgilerin, olayların vuku bulduğu devrin şartları basar önüne alınarak, olabilir başüstüneğunca nesnel bir şekilde sunulması ile oluşur. Tarih, yaşanmış olan olayların bir elan yaşanabilmesi üzere bir mümkünlık olmadığından tabiat bilimlerindeki üzere deney ve gözleme dayanamaz.

Tarih sözcüğünün Batı dillerindeki ortak hakkındalığı, Grekçe: ἱστορία, historiá (mealı “soruşturma”) teriminden türemiştir.[4] İyonya lehçesinde bildirme, haber derç suretiyle bilgelik edinme anlamlarında kullanılan lafız, Attika lehçesinde görerek, tanık olarak bilme anlamlarının katı düzen çok elan geniş bir meal dâhilğiyle fizik, coğrafya, astronomi, bitki ve hayvan bilgisi ve hatta gitgide tabiat bilgisini kapsayacak şekilde kullanılmıştır. Edward Carr’ın tanımıyla tarih, “doğrulanmış olgular kümesi”nden başka bir şey bileğildir.[5]