Tarih Bilimi Nedir 3

Gün, geçmiş dönemin incelenmesi bilimidir.[2] “Gün”, geçmiş zamanda olan vakaların incelenmesinin tarafı saf, bu olaylarla alakalı bilgilerin esrarkeşfi, toplanması, organizasyonu, sunumu ve yorumlanması ile de ilgilenen bir şemsiye terimdir.[3]

İnsan yahut isim-dışı ayırtı gözetmeksizin, arz ve mevsim aralığının kestirildiği bir geçmiş mevsim dilimde, menşe-sonuç ilişkisi kurup, doküman ve bulgular eşliğinde bilgiler toplayan bir akademik disiplin olan tarih, rastgele bir bilgi kümesine dahil edilmez; çünkü tarih, her sahaın cemaziyelevvelini inceleyebilecek denli geniş bir disiplindir. İnsanlık cemaziyelevveli nazire konusu başüstüneğunda, gökçe yazının icadından önceki zamanlara “tarih öncesi” denir.

Günî tetkik, geçmiş zamandaki olaylara ait bütün bilgilerin, vakaların vuku bulmuş olduğu devrin şartları bölüm önüne alınarak, olabilir başüstüneğunca nesnel bir şekilde sunulması ile oluşur. Gün, yaşanan vakaların bir elan yaşanabilmesi kabilinden bir muhtemellık olmadığından tabiat bilimlerindeki kabilinden deney ve gözleme dayanamaz.

Gün sözcüğünün Batı dillerindeki şerik içinlığı, Grekçe: ἱστορία, historiá (mazmunı “tahkikat”) teriminden türemiştir.[4] İyonya lehçesinde bildirme, bilgi iktibas aracılığıyla bilgelik edinme anlamlarında kullanılan söz, Attika lehçesinde görerek, şahit olarak bilme anlamlarının tarafı saf çok elan geniş bir mazmun gönülğiyle fizik, coğrafya, astronomi, bitki ve hayvan bilgisi ve hatta anbean tabiat bilgisini kapsayacak şekilde kullanılmıştır. Edward Carr’ın teşhismıyla tarih, “doğrulanmış olgular kümesi”nden gayrı bir şey değildir.[5]