Duydum Ki Bir Kızın Olmuş 3

Türkü, Türkiye’nin sözlü geleneğinde, bir ezgi ile söylenen ahali şiirlerinin her çeşidine maruz ad. Türkü sözcüğü, Türk adının sonuna, nispet eki olan “î” ekinin getirilmesiyle ortaya çıkmıştır. “Türkî”, Türk ile alakadar ve Türk’e özgü mazmunında da kullanılır.

Türkü, kendine özgü ve makul bir ezgi ile söylenen, hece ölçüsüyle yazılan ve giderek anonimleneşeli bir nazım biçimidir. Koşukler asıl flaşörklerle, onu izleyen nakaratlardan oluşur. Koşuklerdeki flaşörklere (üçlük veya ikilik bile kabil) “bent” adı verilir. Nakaratlar ise ahali dilinde “bağlama” ve “kavuştak” olarak adlandırılır. Kavuştaklar her ezgiden sonra yine edilen ikilik (evet da daha çok) dizelerdir.

Koşuknün makul bir şekli yoktur. Bir koşma, bir semai, bir destan evet da rastgele bir ahali şiiri türkü ezgisiyle söylendiğinde türkü olabilir. Bu yüzden türkü tipinin en kabartılı özelliği melodisidir. Koşukler hece ölçüsünün her lakırtııbıyla söylenir. Doğrusu hece nüshası itibarıyla bir sınırlama olmaz.

Koşuklerin büyük çoğunluğu anonimdir evet da ağızdan ağza söylenirken söyleyeni kaybolmuştur. Koşukler bu şekilde ahaliın malı olurlar ve ahaliın her kesimine seslenme fail sanat erilar aracılığıyla albümlerde, konserlerde ve canlı performanslarda kullanılan geniş bir musiki türüdür. Koşukler çoğu öğün, bir natür hikâyeı evet da bir kahramanlık alınsında doğar ve yayılırlar. Koşukler, doğdukları bölgenin özelliklerini koruyamazlar. Taşındıkları bölgelerde kişilerin, belde adlarının, hatta konuların bile değişmiş olduğu görüldüğü için, nerede doğduklarını saptamak kudretleşir.

Mahmut Ragıp Gazimihal, ezgilere gereğince usulsüz ve usullü türküler olarak dü alt bölüm yapar. Usulsüz olanlar; divan, bozlak, koşma, hoyrat ve Çukurova’yı içine alan uzun havalardır. Usullü olan türküler grubunda ise ekseriya külah havaları belde düzenır ki bunlara Konya’da oturak havası, Şanlıurfa’da melez esinti adı verilmektedir.

Türklerde aksiyonlenen konulara gereğince bile sınıflama yapan yazarlar vardır. Mevzularına gereğince türküler:

Ninniler
Çocuk türküleri
Tabiat türküleri
Aşk türküleri
Kahramanlık ve askerlik hizmeti türküleri
Seremoni türküleri
İş türküleri
Mukabillıklı türküleri
Ölüm türküleri (Ağıt)
Kumar türküleri
Mizaç ve efsanevi türküleri
Efe ve derebeyi türküleri
Cinayetler ve yaraklı olaylarla alakalı türküleri
Güldürücü türküleri