Duydum Ki Bir Kızın Olmuş 2

Türkü, Türkiye’nin sözlü geleneğinde, bir ezgi ile söylenen avam şiirlerinin her çeşidine verilen ad. Türkü sözcüğü, Türk adının sonuna, dikkat eki olan “î” ekinin getirilmesiyle ortaya çıkmıştır. “Türkî”, Türk ile alakadar ve Türk’e özgü mazmunında da kullanılır.

Türkü, kendine özgü ve makul bir ezgi ile söylenen, hece ölçüsüyle tasarlan ve giderek anonimleşatır bir nazım biçimidir. Yırler ana flaşörklerle, onu izleyen nakaratlardan oluşur. Yırlerdeki flaşörklere (üçlük yahut ikilik bile kabil) “bent” adı verilir. Nakaratlar ise avam dilinde “saz” ve “kavuştak” olarak adlandırılır. Kavuştaklar her ezgiden sonra yine edilen ikilik (evet da henüz çok) dizelerdir.

Yırnün makul bir şekli yoktur. Bir koşma, bir semai, bir destan evet da rastgele bir avam şiiri türkü ezgisiyle söylendiğinde türkü evet. Bu yüzden türkü tipinin en saydam özelliği melodisidir. Yırler hece ölçüsünün her sözıbıyla söylenir. Yani hece nüshası bakımından bir sınırlama olmaz.

Yırlerin eke çoğunluğu anonimdir evet da ağızdan ağza söylenirken söyleyeni kaybolmuştur. Yırler bu şekilde avamın malı olurlar ve avamın her kesimine hitap eden sanatçılar aracılığıyla albümlerde, konserlerde ve canlı performanslarda kullanılan geniş bir çalgı türüdür. Yırler çoğu yol, bir huy fenomenı evet da bir kahramanlık karşısında doğar ve yayılırlar. Yırler, doğdukları bölgenin özelliklerini koruyamazlar. Taşındıkları bölgelerde kişilerin, alan adlarının, ayrıca mevzuların dahi değiştiği görüldüğü karınin, nerede doğduklarını saptamak güçleşir.

Mahmut Ragıp Gazimihal, ezgilere nazaran usulsüz ve usullü koşukler olarak iki ayrım yapar. Usulsüz olanlar; divan, bozlak, koşma, hoyrat ve Çukurova’yı karınine vadi uzun havalardır. Usullü olan koşukler grubunda ise çoğunlukla katakulli havaları alan aldatmaır ki bunlara Konya’da oturak havası, Şanlıurfa’da şikeste çevre adı verilmektedir.

Türklerde medarımaişetlenen konulara nazaran bile sınıflama fail yazarlar vardır. Konularına nazaran koşukler:

Ninniler
Çocuk koşukleri
Huy koşukleri
Aşk koşukleri
Kahramanlık ve askerlik hizmeti koşukleri
Seremoni koşukleri
İş koşukleri
Karşıtlıklı koşukleri
Ölüm koşukleri (Ağıt)
Sahne koşukleri
Zevk ve hayvan koşukleri
Zeybek ve derebeyi koşukleri
Cinayetler ve kötüklı olaylarla alakalı koşukleri
Güldürücü koşukleri